Endoprotezoplastyka stawu czworoboczno-śródręcznego kciuka (CMC I)
Spis treści:
- Co to jest endoprotezoplastyka stawu czworoboczno-śródręcznego kciuka?
- Kiedy zaleca się wykonanie endoprotezoplastyki stawu CMC I?
- Jak przebiega zabieg wszczepienia protezy stawu kciuka?
- Jakie są rodzaje endoprotez stawu CMC I?
- Jak wygląda rehabilitacja po endoprotezoplastyce kciuka?
- Jakie pytania zadają nam pacjenci w kontekście protezy stawu kciuka?
Co to jest endoprotezoplastyka stawu czworoboczno-śródręcznego kciuka?
Endoprotezoplastyka stawu czworoboczno-śródręcznego kciuka to zabieg chirurgiczny, który polega na usunięciu zniszczonych powierzchni stawowych i zastąpieniu ich implantem. W ten sposób nie tylko można odtworzyć funkcje kciuka, ale również zmniejsza się ból i poprawia jakość życia pacjenta.
Kiedy zaleca się wykonanie endoprotezoplastyki stawu CMC I?
Staw czworoboczno-śródręczny kciuka (CMC I) odgrywa kluczową rolę w funkcji ręki. Odpowiada on za chwyt precyzyjny i siłę opozycji kciuka. Co więcej, zmiany zwyrodnieniowe lub pourazowe w tym stawie prowadzą do bólu, ograniczenia ruchomości i utraty sprawności manualnej.
Wskazaniem do wykonania zabiegu wszczepienia implantu stawu CMC I jest:
- zaawansowana choroba zwyrodnieniowa stawu CMC I (rhizartroza);
- znaczny ból kciuka nieustępujący po leczeniu zachowawczym, tj. po rehabilitacji, farmakoterapii, iniekcjach dostawowych;
- pourazowe uszkodzenia stawu;
- ograniczenie funkcji ręki uniemożliwiające codzienne czynności;
- nieskuteczność zabiegów alternatywnych, w tym trapezektomii, artrodezy.
Nie zawsze jednak można wykonać zabieg. Przeciwskazaniem do przeprowadzenia endoprotezoplastyki stawu czworoboczno-śródręcznego kciuka jest zarówno zaawansowana osteoporoza, jak i aktywna infekcja w obrębie dłoni czy ciężkie uszkodzenia ścięgien lub mięśni kciuka. Przeciwwskazaniem jest również ciężka praca fizyczna wykonywana z dużym obciążeniem dłoni.
Jak przebiega zabieg wszczepienia protezy stawu kciuka?
Endoprotezoplastyka stawu czworoboczno-śródręcznego kciuka przeprowadzana jest przy znieczuleniu przewodowym lub miejscowym. Chirurg dostaje się do stawu poprzez nacięcie skóry i usuwa zniszczone struktury. Następnie przygotowuje kości, osadza trzpień w kości śródręcza oraz panewkę w kości czworobocznej większej i stabilizuje implant za pomocą mocowania cementowego lub bezcementowego w zależności od typu protezy. Finalnie ortopeda zamyka ranę, a kciuk unieruchamia w ortezie lub opatrunku gipsowym.
Jakie są rodzaje endoprotez stawu CMC I?
W zabiegach wszczepienia implantu stawu kciuka najczęściej stosuje się endoprotezy całkowite, które imitują naturalną biomechanikę stawu. Wysoką biokompatybilnością i odpornością na ścieranie charakteryzują się endoprotezy pyrokarbonowe. Innym typem implantów są endoprotezy anatomiczne z trzpieniem i panewką, które umożliwiają odtworzenie ruchów opozycji i odwodzenia kciuka.
Jak wygląda rehabilitacja po endoprotezoplastyce kciuka?
Rehabilitacja jest kluczowym elementem leczenia i wpływa na efekt końcowy. Już zaraz po operacji pacjent powinien ćwiczyć palce nieoperowanej części dłoni, co będzie zapobiegać obrzękom. W ciągu 2 tygodni od zabiegu powinien wdrożyć wczesne ćwiczenia bierne i czynne kciuka, a po upływie 6 tygodni rozpocząć ćwiczenia wzmacniające mięśnie kciuka i dłoni oraz trenować koordynację ruchów. Zazwyczaj w okresie 3 – 6 miesięcy pacjent może wrócić do aktywności dnia codziennego i rozpocząć stopniowe obciążanie kciuka. W tym czasie powinien odzyskać pełną sprawność.
Jakie pytania zadają nam pacjenci w kontekście protezy stawu kciuka?
Czy proteza kciuka pozwala na pełny powrót funkcji dłoni?
Wszczepienie implantu stawu kciuka sprawia, że większość pacjentów odzyskuje sprawność umożliwiającą codzienne czynności. Mogą oni pisać, trzymać kubek, zapinać guziki itp. Warto jednak dodać, że w sportach lub pracy wymagającej bardzo dużej siły chwytu pacjenci mogą borykać się jednak z pewnymi ograniczeniami.
Jak długo wytrzymuje proteza stawu kciuka?
Trwałość zależy od rodzaju implantu, jakości kości, stylu życia i obciążeń dłoni. Szacuje się, że większość protez funkcjonuje bez problemu przez 10–15 lat, a często dłużej.
Jakie są możliwe powikłania po wszczepieniu protezy kciuka?
Każda operacja niesie za sobą ryzyko powikłań. W przypadku endoprotezoplastyki kciuka takie powikłania pojawiają się rzadko, ale są możliwe. Najczęstsze z nich to: infekcja, niestabilność lub zwichnięcie protezy, obluzowanie implantu, sztywność stawu lub uszkodzenie nerwu. Warto dodać, że regularne kontrole minimalizują ryzyko problemów.
Czy po operacji ból ustępuje całkowicie?
U większości pacjentów po wszczepieniu protezy stawu kciuka ból znacznie się zmniejsza lub całkowicie ustępuje. Niemniej jednak przez kilka tygodni po zabiegu mogą występować dolegliwości związane z gojeniem i adaptacją tkanek.
Literatura
- Kotela I. Endoprotezoplastyka stawu podstawy kciuka – wskazania i wyniki leczenia. Ortopedia, Traumatologia, Rehabilitacja. 2020;22(3):189–198.
- Strychar J, Górecki A. Chirurgiczne leczenie zmian zwyrodnieniowych stawu CMC kciuka. Chirurgia Narządu Ruchu i Ortopedia Polska. 2017;82(5):231–239.
- Nowakowski A. Rehabilitacja po endoprotezoplastyce stawu podstawy kciuka. Rehabilitacja Medyczna. 2021;25(2):77–86.
- Vermeulen GM, et al. Trapeziometacarpal arthroplasty with total joint replacement: a systematic review. J Hand Surg Eur. 2011;36(1):15–25.
- De Smet L, et al. The use of pyrocarbon implants in trapeziometacarpal arthroplasty: midterm results. J Hand Surg Eur. 2013;38(4):383–388.
- Ladd AL, Weiss AP. Current concepts in trapeziometacarpal arthroplasty. J Hand Surg Am. 2015;40(1):170–179.