Osteotomia guzowatości kości piszczelowej wg Fulkersona lub Elmslie-Trillata
Spis treści:
- Na czym polega osteotomia guzowatości kości piszczelowej wg Fulkersona lub Elmslie-Trillata
- Jakie są wskazania do osteotomii guzowatości kości piszczelowej?
- Przeciwwskazania do wykonania osteotomii guzowatości kości piszczelowej
- Jak przebiega zabieg osteotomii guzowatości piszczeli?
- Rehabilitacja po osteotomii guzwatości kości piszczelowej
- O co najczęściej pytają nas pacjenci w związku z osteotomią guzowatości piszczeli?
Na czym polega osteotomia guzowatości kości piszczelowej wg Fulkersona lub Elmslie-Trillata
Osteotomia guzowatości kości piszczelowej wg Fulkersona lub Elmslie-Trillata jest zabiegiem ortopedycznym stosowanym w leczeniu niestabilności rzepki, zaburzeń toru jej ruchu oraz przewlekłego bólu w obrębie stawu rzepkowo-udowego. Procedura polega na chirurgicznej korekcji ustawienia guzowatości kości piszczelowej – miejsca przyczepu więzadła rzepki – w celu poprawy biomechaniki mechanizmu wyprostnego kolana oraz zmniejszenia przeciążeń w stawie rzepkowo-udowym.
Zaburzenia osi mechanizmu wyprostnego kolana mogą prowadzić do nadmiernego bocznego przemieszczania rzepki, jej podwichnięć lub nawracających zwichnięć. W takich przypadkach operacyjne przemieszczenie guzowatości piszczeli pozwala na zmianę kierunku działania siły mięśnia czworogłowego oraz poprawę stabilności rzepki. Celem zabiegu jest zmniejszenie nacisku na boczną część stawu rzepkowo-udowego, poprawa kongruencji stawu oraz redukcja dolegliwości bólowych.
Na czym polega technika Elmslie-Trillata? Jej zadaniem jest przyśrodkowe przemieszczenie guzowatości piszczeli, co pozwala na korekcję nadmiernego kąta Q oraz ograniczenie bocznego przemieszczania rzepki. W trakcie zabiegu ortopeda wykonuje osteotomię guzowatości piszczeli o długości kilku centymetrów, zachowując jej dystalne połączenie z kością. Następnie chirurg przemieszcza ją przyśrodkowo i stabilizuje przy pomocy śrub.
Osteotomia wg Fulkersona jest rozwinięciem tej techniki i polega na anteromedialnym przemieszczeniu guzowatości kości piszczelowej. Oprócz korekcji ustawienia rzepki powoduje zmniejszenie nacisku na chrząstkę stawu rzepkowo-udowego poprzez jej częściowe odciążenie. Zabieg ten jest szczególnie przydatny u pacjentów z przewlekłym bólem przedniego przedziału kolana lub zmianami przeciążeniowymi chrząstki.
Jakie są wskazania do osteotomii guzowatości kości piszczelowej?
Najczęstszym wskazaniem do wykonania osteotomii guzowatości kości piszczelowej są:
- nawracające zwichnięcia lub podwichnięcia rzepki,
- niestabilność stawu rzepkowo-udowego,
- utrzymujące się dolegliwości bólowe przedniej części kolana, związane z nieprawidłowym torem ruchu rzepki.
Lekarz może rozważyć wykonanie zabiegu również u pacjentów z patologicznym zwiększeniem odległości TT-TG lub zaburzeniami osi mechanizmu wyprostnego kolana, u których leczenie zachowawcze nie przyniosło poprawy.
Przeciwwskazania do wykonania osteotomii guzowatości kości piszczelowej
Osteotomii guzowatości kości piszczelowej nie wykonuje się u pacjentów, którzy cierpią na zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego, aktywne infekcje oraz brak możliwości przeprowadzenia rehabilitacji pooperacyjnej. Przeciwskazaniem do wykonania zabiegu są również otwarte chrząstki wzrostowe u pacjentów młodocianych. Względnym przeciwwskazaniem mogą być także rozległe uszkodzenia chrząstki w centralnej części bloczka kości udowej.
Jak przebiega zabieg osteotomii guzowatości piszczeli?
Operacja wykonywana jest w znieczuleniu regionalnym lub ogólnym. Często ortopeda przed zabiegiem wykonuje dodatkowo artroskopową diagnostykę stawu kolanowego, aby ocenić stan chrząstki, łąkotek oraz stabilności rzepki. Następnie chirurg wykonuje osteotomię guzowatości kości piszczelowej i przemieszcza ją w zaplanowanym kierunku – przyśrodkowo (Elmslie-Trillat) lub anteromedialnie (Fulkerson). Przemieszczony fragment kostny lekarz stabilizuje zwykle przy pomocy dwóch śrub korowych zapewniających stabilne zespolenie i umożliwiających gojenie osteotomii.
Rehabilitacja po osteotomii guzwatości kości piszczelowej
Rehabilitacja rozpoczyna się już w pierwszych dniach po zabiegu i obejmuje stopniowe zwiększanie zakresu ruchu w stawie kolanowym oraz ćwiczenia wzmacniające mięsień czworogłowy uda. W początkowym okresie pacjent korzysta z ortezy oraz częściowo odciąża operowaną kończynę. W kolejnych tygodniach fizjoterapeuci wprowadzają ćwiczenia poprawiające stabilizację stawu i kontrolę nerwowo-mięśniową. Powrót do pełnej aktywności fizycznej możliwy jest zazwyczaj po kilku miesiącach rehabilitacji.
O co najczęściej pytają nas pacjenci w związku z osteotomią guzowatości piszczeli?
Na czym polega osteotomia Fulkersona?
Osteotomia Fulkersona polega na anteromedialnym przemieszczeniu guzowatości kości piszczelowej, co poprawia ustawienie rzepki i zmniejsza przeciążenia w stawie rzepkowo-udowym.
Czym różni się osteotomia Elmslie-Trillata od Fulkersona?
Technika Elmslie-Trillata polega głównie na przyśrodkowym przemieszczeniu guzowatości piszczeli, natomiast osteotomia Fulkersona umożliwia zarówno jej przemieszczenie przyśrodkowe, jak i przednie.
Jak długo trwa rehabilitacja po osteotomii guzowatości piszczeli?
Proces rehabilitacji trwa zwykle od 3 do 6 miesięcy, a powrót do intensywnej aktywności sportowej możliwy jest zazwyczaj po około 6–9 miesiącach.
Czy osteotomia piszczeli jest skuteczna w leczeniu niestabilności rzepki?
Tak, w odpowiednio dobranych przypadkach zabieg pozwala na poprawę stabilności rzepki i zmniejszenie dolegliwości bólowych związanych z zaburzeniami biomechaniki stawu rzepkowo-udowego.
Literatura:
- Widuchowski W., Ficek K. Rekonstrukcja więzadeł krzyżowych kolana – technika artroskopowa. Medsportpress, Warszawa 2019.
- Kruczyński J., Szulc A. Artroskopia stawu kolanowego. Medsportpress, Warszawa 2017.
- Górecki A. Ortopedia i traumatologia narządu ruchu. PZWL, Warszawa 2020.
- Fulkerson J.P., Shea K.P. Disorders of patellofemoral alignment. Journal of Bone and Joint Surgery, 1990.
- Barber F.A., McGarry J.E. Elmslie-Trillat procedure for the treatment of recurrent patellar instability. Arthroscopy, 2008.