Artroskopia biodra CAM / PINCER z naprawą obrąbka
Spis treści:
- Artroskopia operacyjna stawu biodrowego CAM/PINCER z naprawą obrąbka — na czym polega zabieg?
- Na czym polega konflikt CAM i PINCER?
- Wskazania do artroskopii biodra CAM / PINCER
- Kiedy nie zaleca się artroskopii biodra CAM / PINCER?
- Jak przebiega artroskopia stawu biodrowego CAM / PINCER?
- Rehabilitacja po artroskopii biodra
- O co pytają nas pacjenci w zakresie artroskopii stawu biodrowego z naprawą obrąbka?
Artroskopia operacyjna stawu biodrowego CAM/PINCER z naprawą obrąbka — na czym polega zabieg?
Artroskopia operacyjna stawu biodrowego CAM/PINCER z naprawą obrąbka jest małoinwazyjną metodą leczenia objawowego konfliktu udowo-panewkowego (FAI – femoroacetabular impingement) z towarzyszącym uszkodzeniem obrąbka stawowego. Artroskopia biodra CAM/PINCER z naprawą obrąbka łączy korekcję nieprawidłowej morfologii kostnej z leczeniem uszkodzonego obrąbka, dzięki czemu jego celem jest ograniczenie patologicznego kontaktu w stawie, poprawa mechaniki biodra oraz zachowanie możliwie dużej ilości własnych tkanek. Rozpoznanie FAI wymaga korelacji objawów, badania klinicznego i charakterystycznych zmian w diagnostyce obrazowej. Warto dodać, że sama obecność morfologii CAM lub PINCER nie stanowi wskazania do operacji.
Na czym polega konflikt CAM i PINCER?
Konflikt typu CAM związany jest z obecnością nadmiernej wypukłości na przejściu głowy w szyjkę kości udowej. Podczas zgięcia i rotacji biodra zmieniony kształt głowy lub szyjki może powodować nieprawidłowy kontakt z brzegiem panewki. Powtarzające się przeciążenia mogą prowadzić do uszkodzenia obrąbka oraz chrząstki stawowej.
Konflikt typu PINCER wynika natomiast z nadmiernego pokrycia głowy kości udowej przez panewkę lub nieprawidłowej budowy jej przedniego brzegu. W trakcie ruchu może dochodzić do kontaktu brzegu panewki z szyjką kości udowej i przeciążenia obrąbka. U części pacjentów występuje jednocześnie morfologia CAM i PINCER, określana jako konflikt mieszany.
Istotne jest, że sama obecność deformacji CAM lub PINCER w badaniu obrazowym nie oznacza choroby wymagającej operacji, takiej jak artroskopia biodra CAM/PINCER z naprawą obrąbka. O rozpoznaniu zespołu konfliktu udowo-panewkowego decyduje połączenie charakterystycznych objawów, badania klinicznego oraz odpowiednich zmian w badaniach obrazowych.
Wskazania do artroskopii biodra CAM / PINCER
Artroskopię rozważa się przede wszystkim u pacjentów z objawowym konfliktem udowo-panewkowym, u których dolegliwości utrzymują się pomimo odpowiednio prowadzonego leczenia zachowawczego. Typowymi objawami są ból w pachwinie lub przedniej części biodra, nasilający się podczas zgięcia, rotacji, siedzenia, biegania, uprawiania sportu lub innych aktywności wymagających dużego zakresu ruchu.
Ortopeda kwalifikuje pacjenta do zabiegu na podstawie badań ortopedycznych oraz diagnostyki obrazowej, najczęściej radiografii i rezonansu magnetycznego. W wybranych przypadkach korzysta się również z tomografii komputerowej, szczególnie przy planowaniu dokładnej korekcji deformacji kostnej. Co ważne ocena stanu pacjenta powinna uwzględniać również stan chrząstki, obrąbka, szerokość szpary stawowej i obecność zmian zwyrodnieniowych, co jest istotne w przypadku zabiegu, jakim jest artroskopia biodra CAM/PINCER z naprawą obrąbka.
Kiedy nie zaleca się artroskopii biodra CAM / PINCER?
Do przeciwwskazań lub czynników istotnie ograniczających możliwość wykonania artroskopowej korekcji należą przede wszystkim zaawansowana choroba zwyrodnieniowa, znaczne uszkodzenie chrząstki oraz sytuacje, w których deformacja przekracza możliwości bezpiecznej korekcji artroskopowej. Ortopedzi często nie zalecają artroskopowego leczenia konfliktu udowo-panewkowego także u pacjentów, którzy cierpią na dysplazję lub niestabilność stawu oraz posiadają niektóre rozległe deformacje osiowe i rotacyjne
Warto podkreślić, że kwalifikacja do artroskopii biodra CAM / PINCER zawsze wymaga indywidualnej oceny anatomii pacjenta. Wynika to z faktu, że zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe wiążą się z wyraźnie gorszymi wynikami leczenia oszczędzającego staw.
Jak przebiega artroskopia stawu biodrowego CAM / PINCER?
Artroskopia biodra CAM/PINCER z naprawą obrąbka wykonywana jest w znieczuleniu, przez niewielkie dostępy skórne, przez które ortopeda wprowadza kamerę artroskopową i specjalistyczne narzędzia. Po uzyskaniu dostępu do stawu chirurg ocenia powierzchnie chrzęstne, obrąbek oraz miejsca patologicznego kontaktu.
W przypadku deformacji CAM lekarz wykonuje osteoplastykę, czyli kontrolowane usunięcie nadmiaru tkanki kostnej w okolicy głowy i szyjki kości udowej. Celem zabiegu jest odtworzenie bardziej prawidłowego przejścia głowa–szyjka i zwiększenie zakresu bezkolizyjnego ruchu.
Z kolei w przypadku deformacji PINCER ortopeda przeprowadza odpowiednią korekcję nadmiernego kostnego pokrycia panewki, czyli acetabuloplastykę lub resekcję fragmentu brzegu panewki. Co ważne, zakres korekcji musi być precyzyjnie zaplanowany, ponieważ zarówno pozostawienie nieusuniętej deformacji, jak i nadmierna resekcja kości mogą negatywnie wpływać na wynik leczenia.
Warto podkreślić, że w sytuacji, kiedy u pacjenta występuje konflikt mieszany, podczas jednej procedury można wykonać korekcję zarówno komponentu CAM, jak i PINCER. W zależności od stanu tkanek możliwe jest również leczenie współistniejących uszkodzeń obrąbka lub chrząstki. W opisanej procedurze korekcja deformacji kostnych wykonywana jest bez zastosowania implantów, a zakres operacji zależy od anatomii i zmian stwierdzonych u konkretnego pacjenta.
Rehabilitacja po artroskopii biodra
W przypadku artroskopowego leczenia FAI rehabilitacja jest integralną częścią procesu powrotu do zdrowia. Jej zakres i tempo są uzależnione od rodzaju wykonanej korekcji oraz ewentualnych dodatkowych procedur. Na początkowym etapie kluczowa jest kontrola bólu i obrzęku, a także ochrona operowanych struktur, odzyskanie bezpiecznego zakresu ruchu oraz aktywacja mięśni stabilizujących miednicę i staw biodrowy. W pierwszym okresie pacjent może korzystać z kul ortopedycznych, a zakres obciążania kończyny ustala lekarz-ortopeda.
W kolejnych etapach po zabiegu, jakim jest artroskopia biodra CAM/PINCER z naprawą obrąbka, zwiększa się zakres ruchu, obciążenie kończyny oraz intensywność ćwiczeń wzmacniających mięśnie pośladkowe, głębokie rotatory biodra i mięśnie tułowia. Następnie fizjoterapeuta wprowadza ćwiczenia funkcjonalne, propriocepcję oraz – u osób aktywnych – trening specyficzny dla uprawianej dyscypliny. Aktualne zalecenia ISHA podkreślają kryterialne, a nie wyłącznie czasowe podejście do rehabilitacji i stopniowy powrót do aktywności.
Powrót pacjenta do sportu następuje po odzyskaniu odpowiedniego zakresu ruchu, siły, kontroli nerwowo-mięśniowej i sprawności funkcjonalnej. Współczesne protokoły rehabilitacyjne po artroskopii FAI obejmują kilka kolejnych faz i mogą trwać od około 12 do 28 tygodni lub dłużej, zależnie od zakresu zabiegu i indywidualnego przebiegu leczenia.
O co pytają nas pacjenci w zakresie artroskopii stawu biodrowego z naprawą obrąbka?
Na czym polega artroskopia biodra CAM/PINCER z naprawą obrąbka?
Jest to małoinwazyjny zabieg, podczas którego chirurg koryguje nieprawidłowy kształt kości powodujący konflikt udowo-panewkowy, a jednocześnie naprawia uszkodzony obrąbek panewki. W przypadku CAM wykonywana jest osteoplastyka szyjki kości udowej, przy PINCER – korekcja brzegu panewki.
Czy konflikt CAM lub PINCER zawsze wymaga operacji?
Obecność morfologii CAM lub PINCER w badaniu obrazowym nie oznacza automatycznie choroby wymagającej leczenia operacyjnego. Kwalifikacja do zabiegu opiera się na współistnieniu charakterystycznych objawów, wyników badania klinicznego i odpowiednich zmian obrazowych.
Dlaczego podczas operacji FAI naprawia się obrąbek?
Uszkodzony obrąbek może powodować ból i zaburzać prawidłową funkcję stawu. Jeżeli jakość i struktura pozwalają na jego zachowanie, to naprawa ma na celu odtworzenie prawidłowego położenia i funkcji tej struktury. Współczesne leczenie FAI kładzie zdecydowany nacisk na zachowanie obrąbka, jeżeli jest to tylko możliwe.
Czy naprawa obrąbka wymaga zastosowania implantów?
Tak, sama naprawa obrąbka wymaga zwykle zastosowania niewielkich systemów mocujących, które pozwalają przytwierdzić obrąbek do brzegu panewki. Nie są to jednak implanty zastępujące staw ani elementy endoprotezy. Ich zastosowanie zależy od techniki operacyjnej i zakresu uszkodzenia.
Czy można podczas jednego zabiegu leczyć CAM i PINCER?
Tak. Jeśli badania wykażą konflikt mieszany, podczas jednej artroskopii można skorygować zarówno deformację CAM, jak i PINCER oraz jednocześnie naprawić współistniejące uszkodzenie obrąbka.
Jak długo trwa rehabilitacja po naprawie obrąbka biodra?
Czas rehabilitacji jest indywidualny i zależy od zakresu osteoplastyki, rodzaju i rozległości naprawy obrąbka oraz ewentualnego leczenia chrząstki. Rehabilitacja przebiega etapami i może trwać kilka miesięcy. Aktualne zalecenia rekomendują progresję opartą na osiąganiu określonych kryteriów funkcjonalnych, a nie wyłącznie na czasie.
Czy po operacji FAI można wrócić do sportu?
Artroskopia biodra CAM/PINCER z naprawą obrąbka to małoinwazyjny zabieg, po którym powrót do sportu jest możliwy u wielu prawidłowo zakwalifikowanych pacjentów, ale powinien następować stopniowo. Przed powrotem do intensywnych obciążeń pacjent powinien odzyskać odpowiednią siłę, ruchomość, stabilizację i kontrolę nerwowo-mięśniową. W przeglądzie obejmującym ponad 4000 pacjentów około 80% wróciło do sportu na poziomie sprzed urazu lub wyższym.
Czy artroskopia biodra jest lepsza od leczenia zachowawczego?
U pacjentów z objawowym FAI badania randomizowane wykazały większą poprawę wyników zgłaszanych przez pacjentów po artroskopii w porównaniu z fizjoterapią i modyfikacją aktywności. Jednocześnie leczenie powinno być dobierane indywidualnie. Nie każdy pacjent z morfologią CAM/PINCER jest kandydatem do operacji.
Czy zaawansowana choroba zwyrodnieniowa jest przeciwwskazaniem do artroskopii biodra?
Zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe istotnie ograniczają możliwość skutecznego leczenia oszczędzającego staw. W przypadku ciężkich zmian chrząstki i zaawansowanej choroby zwyrodnieniowej należy rozważyć inne metody leczenia.
Literatura:
- Marszałek A., Marszałek E., Koniarski A., Bińczyk J., Śliwiński Z. Postępowanie po artroskopii stawu biodrowego w konflikcie udowo-panewkowym (FAI – femoroacetabular impingement). Fizjoterapia Polska, 2019; 19(3): 6–17
- Kocjan J., Gzik M., Wiernicka M. i wsp. Fizjoterapia w leczeniu pacjentów z konfliktem udowo-panewkowym. Rehabilitacja Medyczna, Warszawa
- Mazurek T., Górecki M. Artroskopowe leczenie konfliktu udowo-panewkowego stawu biodrowego. Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja, Warszawa
- Griffin D.R., Dickenson E.J., O’Donnell J., Agricola R., Awan T. i wsp. The Warwick Agreement on femoroacetabular impingement syndrome (FAI syndrome): an international consensus statement. British Journal of Sports Medicine, 2016; 50(19): 1169–1176. doi:10.1136/bjsports-2016-096743
- Palmer A.J.R., Gupta V.A., Fernquest S., Rombach I., Dutton S.J. i wsp. Arthroscopic hip surgery compared with physiotherapy and activity modification for the treatment of symptomatic femoroacetabular impingement: multicentre randomised controlled trial. BMJ, 2019; 364: l185. doi:10.1136/bmj.l185
- Degen R.M., Bolia I.K., Mohtadi N.G.H., Laslett M., Safran M.R. i wsp. Best Practice Guidelines for Hip Arthroscopy in Femoroacetabular Impingement: Results of a Delphi Process. Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons, 2019. doi:10.5435/JAAOS-D-18-00041