Endoprotezoplastyka stawów palców – międzypaliczkowych (IP) i śródręcznopaliczkowych (MCP) – nowoczesne leczenie dłoni
Spis treści:
- Co to jest endoprotezoplastyka stawu międzypaliczkowego i śródręcznopaliczkowego?
- Kiedy zaleca się wykonanie endoprotezoplastyki stawów IP i MCP?
- Jak przebiega zabieg wszczepienia implantu stawów międzypaliczkowych i śródręcznopaliczkowych?
- Rodzaje endoprotez stawów IP i MCP
- Rehabilitacja po zabiegu IP i MCP
- Endoprotezoplastyka stawu międzypaliczkowego i śródręcznopaliczkowego — najczęstsze pytania pacjentów
Co to jest endoprotezoplastyka stawu międzypaliczkowego i śródręcznopaliczkowego?
Endoprotezoplastyka stawów międzypaliczkowych (IP) i śródręcznopaliczkowych (MCP) to zabieg chirurgiczny, który polega na zastąpieniu zniszczonych powierzchni stawowych specjalnymi implantami. Celem jest zachowanie ruchomości palców, zmniejszenie bólu oraz poprawa funkcji ręki. Zabieg jest metodą pozwalającą na wyeliminowanie usztywnienia (artrodezy), i tym samym umożliwia pacjentom wykonywanie precyzyjnych czynności manualnych.
Kiedy zaleca się wykonanie endoprotezoplastyki stawów IP i MCP?
Zabieg wszczepienia implantów stawów międzypaliczkowych i śródręcznopaliczkowych przeznaczony jest dla pacjentów, którzy cierpią na zaawansowaną chorobę zwyrodnieniową lub reumatoidalne zapalenie stawów z destrukcją stawów palców. Endoprotezoplastykę stawów IP i MCP wykonuje się również w przypadku pourazowego uszkodzenia stawów z utratą chrząstki, znacznego ograniczenia ruchomości palców połączonego z bólem, a także w deformacjach palców w przebiegu RZS.
Przeciwskazaniem do zabiegu wszczepienia protezy stawów międzypaliczkowych u śródręcznopaliczkowych jest:
- aktywna infekcja w obrębie ręki,
- znaczne ubytki kostne uniemożliwiające stabilne mocowanie implantu,
- niewydolność ścięgien zginaczy i prostowników,
- ciężka praca fizyczna wymagająca dużych obciążeń dłoni.
Jak przebiega zabieg wszczepienia implantu stawów międzypaliczkowych i śródręcznopaliczkowych?
Operacja zazwyczaj wymaga wyłącznie znieczulenia przewodowego lub miejscowego. Chirurg ortopeda najczęściej odsłania staw od strony grzbietowej i usuwa zniszczone powierzchnie kostno-chrzęstne, a następnie modeluje panewkę i głowę stawu, przygotowując je do przyjęcia implantu. W kolejnym kroku lekarz wprowadza trzpień do paliczków lub kości śródtęcza, osadza komponenty protezy i mocuje je metodą cementową, lub bezcementową. Operację kończy zamknięcie rany i unieruchomienie ręki w opatrunku gipsowym lub ortezie. Zabieg jest stosunkowo krótki i wynosi średnio od 60 do 90 minut.
Rodzaje endoprotez stawów IP i MCP
Najczęściej stosowaną protezą w IP i MCP jest implant silikonowy, który zapewnia optymalną elastyczność oraz jest dobrze tolerowany w RZS. Innym rodzajem są implanty metalowo-polietylenowe, które umożliwiają bardziej anatomiczny ruch palców. W endoprotezoplastyce stawów międzypaliczkowych i śródręcznopaliczkowych stosuje się również implanty pyrokarbonowe, które mają bardzo dobrą biokompatybilność i niską ścieralność oraz endoprotezy anatomiczne umożliwiające zachowanie większego zakresu ruchu, szczególnie w stawach MCP.
Rehabilitacja po zabiegu IP i MCP
Celem rehabilitacji jest przywrócenie ruchomości, stabilności i siły chwytu w obrębie dłoni. Regularnie prowadzona pozwala po 3-6 miesiącach powrócić do pełnej sprawności.
W ciągu pół roku pacjent powinien przejść przez 4 etapy rehabilitacji. Przez pierwsze 2 tygodnie pacjent powinien wykonywać ćwiczenia bierne i czynne palców nieoperowanych. Przez kolejne 4 tygodnie fizjoterapeuta stopniowo wprowadza wykonywanie ruchów czynno-biernych w operowanym stawie i ćwiczenia ślizgowe ścięgien. Po upływie 6 tygodni przez następne 1,5 miesiąca pacjent wykonuje ruchy czynne bez oporu, a także wzmacnia mięśnie ręki i ćwiczy chwyt. W ostatniej fazie rehabilitacji wdraża się pełne ćwiczenia funkcjonalne. To także czas powrotu do prac manualnych o umiarkowanym obciążeniu.
Endoprotezoplastyka stawu międzypaliczkowego i śródręcznopaliczkowego — najczęstsze pytania pacjentów
Jakie są główne korzyści operacji wszczepienia implantu stawu międzypaliczkowego lub śródręcznopaliczkowego?
Pacjenci po zabiegu deklarują zmniejszenie bólu, poprawę zakresu ruchu stawu, lepszą funkcję dłoni i palców, a także możliwość wykonywania codziennych czynności z mniejszym dyskomfortem.
Jakie ryzyka lub powikłania mogą się pojawić po implantacji stawu?
Po operacji MCP/IP mogą zdarzyć się powikłania związane z obluzowaniem lub zużyciem implantu, infekcją, ograniczeniem ruchu czy niestabilnością stawu.
Czy po operacji mogę wrócić do pełnej aktywności dłoni, np. w pracy czy przy hobby?
W większości przypadków implantacja stawu pozwala na powrót do aktywności. Warto jednak zaznaczyć, że jej zakres może być ograniczony przez zalecenia chirurga i fizjoterapeuty. Dotyczy to szczególnie aktywności o dużym obciążeniu palców.
Jakie są alternatywy dla endoprotezoplastyki w stawach MCP/IP?
Operację wszczepienia protezy stawu międzypaliczkowego czy śródręcznopaliczkowego do pewnego momentu można zastąpić leczeniem zachowawczym opartym na rehabilitacji, lekach przeciwbólowych czy ortezie. Można także skorzystać z mniej inwazyjnych niż endoprotezoplastyka zabiegów typu plastyka stawu, artrodeza albo częściowa wymiana stawu.
Literatura
- Marczyński W. Endoprotezoplastyka stawów palców w reumatoidalnym zapaleniu stawów – doświadczenia kliniczne. Chirurgia Narządu Ruchu i Ortopedia Polska. 2018;83(2):95–102.
- Kotela I. Nowoczesne rozwiązania w endoprotezoplastyce małych stawów ręki. Ortopedia, Traumatologia, Rehabilitacja. 2019;21(4):287–295.
- Prusiński A. Rehabilitacja po endoprotezoplastyce stawów palców. Rehabilitacja Medyczna. 2020;24(1):55–64.
- Trail IA, et al. Long-term outcomes of metacarpophalangeal joint replacement in rheumatoid arthritis. J Bone Joint Surg Am. 2004;86(9):1869–1876.
- Bravo CJ, Rizzo M. Pyrocarbon arthroplasty for the proximal interphalangeal joint. J Hand Surg Am. 2011;36(10):1689–1694.
- Vermeulen GM, et al. Surgical management of osteoarthritis of the finger joints: a systematic review. J Hand Surg Eur. 2011;36(1):14–22.