Plastyka zastarzałego uszkodzenia ścięgna Achillesa – rekonstrukcja z użyciem tkanek własnych
Spis treści:
- Na czym polega zabieg plastyki zastarzałego uszkodzenia ścięgna Achillesa?
- Poznaj wskazania do plastyki zastarzałego ścięgna Achillesa
- Poznaj wskazania do plastyki zastarzałego uszkodzenia ścięgna Achillesa
- Jak przebiega plastyka zastarzałego uszkodzenia ścięgna Achillesa?
- Rehabilitacja po plastyce ścięgna Achillesa
- Najczęściej zadawane pytania pacjentów dotyczące plastyki zastarzałego uszkodzenia ścięgna Achillesa
Na czym polega zabieg plastyki zastarzałego uszkodzenia ścięgna Achillesa?
Plastyka zastarzałego uszkodzenia ścięgna Achillesa to specjalistyczna procedura chirurgiczna wykonywana w przypadku przewlekłych lub nierozpoznanych na czas zerwań ścięgna, w których doszło do retrakcji kikutów, osłabienia jakości tkanek oraz utraty ciągłości anatomicznej. Za uszkodzenie zastarzałe uznaje się najczęściej zerwanie rozpoznane po kilku tygodniach od urazu lub nieskutecznie leczone wcześniej zachowawczo.
W takich przypadkach standardowe zeszycie końców ścięgna często nie jest możliwe z uwagi na zbyt duży ubytek lub degenerację włókien. Dlatego podczas zabiegu ortopeda stosuje techniki rekonstrukcyjne, które wykorzystują tkanki własne pacjenta. W przypadku leczenia zastarzałego uszkodzenia ścięgna Achillesa konieczna może być plastyka V-Y, transfer ścięgna mięśnia zginacza długiego palucha (FHL), augmentacja rozcięgnem lub lokalnymi płatami ścięgnistymi. Celem zabiegu jest przywrócenie ciągłości ścięgna, odbudowa siły zgięcia podeszwowego oraz poprawa biomechaniki chodu. Zabieg rekomendowany jest szczególnie u pacjentów aktywnych fizycznie oraz osób z istotnym deficytem funkcjonalnym.
Poznaj wskazania do plastyki zastarzałego uszkodzenia ścięgna Achillesa
Wskazaniem do zabiegu jest zastarzałe całkowite lub częściowe uszkodzenie ścięgna Achillesa powodujące ból, osłabienie siły łydki, trudności w chodzeniu oraz niemożność wspięcia się na palce. Operację rozważa się również u pacjentów z dużym ubytkiem pomiędzy kikutami ścięgna, przewlekłą tendinopatią z degeneracją powyżej 50% włókien oraz nieskutecznością wcześniejszego leczenia.
Dodatkowymi wskazaniami są deformacja tylnej części goleni, zaburzenia wzorca chodu oraz ograniczenie aktywności sportowej i zawodowej. W kwalifikacji kluczowe znaczenie mają badanie kliniczne oraz diagnostyka obrazowa, przede wszystkim USG i rezonans magnetyczny.
Jakie są przeciwwskazania do zabiegu plastyki zastarzałego ścięgna Achillesa?
Lekarze nie wykonują zabiegu, gdy pacjent cierpi na aktywne infekcje, ciężkie zaburzenia naczyniowe kończyny dolnej czy niewyrównaną cukrzycę. Plastyka zastarzałego uszkodzenia ścięgna Achillesa nie jest wykonywana także przy zaawansowanych chorobach ogólnoustrojowych oraz przeciwwskazaniach do znieczulenia.
Względnym przeciwwskazaniem są znaczne zaburzenia gojenia tkanek, owrzodzenia skóry, zaawansowana neuropatia oraz brak możliwości współpracy w długotrwałej rehabilitacji pooperacyjnej.
Jak przebiega plastyka zastarzałego uszkodzenia ścięgna Achillesa?
Operacja wykonywana jest najczęściej w znieczuleniu podpajęczynówkowym lub ogólnym. Chirurg-ortopeda wykonuje cięcie w tylnej części podudzia, identyfikuje uszkodzone fragmenty ścięgna i usuwa tkanki zdegenerowane. Następnie lekarz ocenia wielkość ubytku oraz jakość pozostałych włókien.
W zależności od rozległości uszkodzenia ortopeda wykonuje rekonstrukcję z użyciem własnych tkanek pacjenta. Przy mniejszych ubytkach stosowana jest plastyka wydłużająca V-Y, natomiast przy większych defektach często wykorzystuje się transfer ścięgna mięśnia zginacza długiego palucha lub inne techniki augmentacyjne. Plastyka zastarzałego uszkodzenia ścięgna Achillesa wykonywana jest w celu uzyskania stabilnej odbudowy i odpowiedniego napięcia kompleksu mięśniowo-ścięgnistego.
Po zabiegu kończyna zostaje zabezpieczona w ortezie lub bucie typu Walker z ustawieniem stopy w zgięciu podeszwowym. Czas operacji wynosi zwykle 60–120 minut.
Rehabilitacja po plastyce ścięgna Achillesa
Rehabilitacja po plastyce zastarzałego uszkodzenia ścięgna Achillesa jest procesem wieloetapowym i trwa zwykle od 4 do 6 miesięcy. Początkowo stosuje się ochronę rekonstrukcji poprzez ograniczenie obciążania oraz kontrolowane unieruchomienie.
W kolejnych tygodniach fizjoterapeuta wdraża pacjentowi ćwiczenia zakresu ruchu, terapię przeciwobrzękową oraz stopniowe obciążanie kończyny. Następnie program rozszerza o trening siły mięśniowej, ćwiczenia propriocepcji i reedukację chodu. Powrót do sportu możliwy jest zazwyczaj po uzyskaniu pełnej stabilności, siły oraz funkcji kończyny.
Prawidłowo przeprowadzona plastyka zastarzałego uszkodzenia ścięgna Achillesa i konsekwentna rehabilitacja pozwalają na odzyskanie sprawności oraz istotne zmniejszenie ryzyka nawrotu problemu.
Najczęściej zadawane pytania pacjentów dotyczące plastyki zastarzałego uszkodzenia ścięgna Achillesa
Na czym polega plastyka zastarzałego uszkodzenia ścięgna Achillesa?
To operacyjna rekonstrukcja przewlekłego zerwania ścięgna z wykorzystaniem własnych tkanek pacjenta w celu odtworzenia jego ciągłości i funkcji.
Kiedy konieczna jest operacja zastarzałego zerwania Achillesa?
Gdy standardowe szycie nie jest możliwe z powodu dużego ubytku, retrakcji kikutów lub przewlekłej degeneracji tkanek.
Jak długo trwa rehabilitacja po operacji Achillesa?
Powrót do zdrowia zajmuje najczęściej od 4 do 6 miesięcy i jest uzależniony od rozległości uszkodzenia i techniki rekonstrukcji.
Czy po operacji można wrócić do sportu?
Tak, większość pacjentów wraca do aktywności po zakończeniu pełnej rehabilitacji.
Jakie tkanki wykorzystuje się do rekonstrukcji?
Tak, większość pacjentów wraca do aktywności po zakończeniu pełnej rehabilitacji. Najczęściej transfer ścięgna FHL, plastykę V-Y lub lokalne augmentacje z tkanek własnych.
Literatura:
- Widuchowski W., Ficek K. Rekonstrukcja więzadeł krzyżowych kolana – technika artroskopowa. Medsportpress, Warszawa 2019
- Dziak A., Tayara S. Urazy i uszkodzenia w sporcie. Kasper, Kraków 2017
- Gaździk T. Ortopedia i traumatologia. PZWL, Warszawa 2018
- Ogon P., Nowakowski A. Chirurgia stopy i stawu skokowego. PZWL, Warszawa 2020
- Maffulli N., Almekinders L.C. The Achilles Tendon. Springer, London 2007
- van Dijk C.N. Foot and Ankle Surgery. Wolters Kluwer, Philadelphia 2018