Osteotomia nadkolanowa uda (DFO) – operacja korekcji osi kolana
Spis treści:
Co to jest osteotomia nadkolanowa uda?
Osteotomia nadkolanowa uda (DFO – Distal Femoral Osteotomy) jest zabiegiem chirurgicznym polegającym na korekcji osi kończyny dolnej poprzez kontrolowane przecięcie dalszego odcinka kości udowej i jej ponowne ustawienie w odpowiedniej pozycji. Zadaniem zabiegu jest zmiana przebiegu osi mechanicznej kończyny oraz zmniejszenie przeciążeń w określonym przedziale stawu kolanowego. Ta technika operacyjna stosowana jest przede wszystkim w leczeniu deformacji koślawej kolana oraz zmian zwyrodnieniowych przedziału bocznego stawu kolanowego u pacjentów aktywnych, u których dąży się do zachowania własnego stawu.
Nieprawidłowe ustawienie osi kończyny dolnej powoduje nierównomierne rozkładanie sił działających w stawie kolanowym. W przypadku koślawości kolana nadmierne obciążenie przenoszone jest na boczny przedział stawu, co często prowadzi do uszkodzeń chrząstki stawowej, bólu oraz postępu choroby zwyrodnieniowej. Osteotomia nadkolanowa umożliwia korekcję tej deformacji poprzez zmianę ustawienia kości udowej. W rezultacie obciążenie przenoszone jest na mniej uszkodzone struktury stawu kolanowego.
DFO zaliczana jest do zabiegów tzw. chirurgii zachowującej staw (joint preservation surgery). Procedura ta może poprawić biomechanikę kolana, zmniejszyć dolegliwości bólowe oraz opóźnić konieczność wykonania endoprotezoplastyki stawu kolanowego, szczególnie u młodszych i aktywnych pacjentów.
Jakie są wskazania do wykonania zabiegu DFO?
Podstawowym wskazaniem do wykonania osteotomii nadkolanowej uda jest koślawa deformacja kończyny dolnej, która prowadzi do przeciążenia bocznego przedziału stawu kolanowego. Zabieg stosowany jest także u pacjentów z wczesnymi zmianami zwyrodnieniowymi ograniczonymi do jednego przedziału stawu oraz u osób z zaburzeniami osi kończyny wpływającymi na niestabilność kolana lub zaburzenia toru ruchu rzepki. W niektórych przypadkach ortopeda zaleca wykonanie osteotomii jednocześnie z innymi procedurami rekonstrukcyjnymi, np. rekonstrukcją więzadła MPFL lub zabiegami naprawczymi chrząstki stawowej.
Poznaj przeciwwskazania do wykonania osteotomii nadkolanowej uda
Nie zaleca sie wykonanie zabiegu DFO u pacjentów, u których zdiagnozowano:
- zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe obejmujące cały staw kolanowy,
- choroby zapalne stawów,
- znaczne ograniczenie zakresu ruchu w kolanie,
- aktywne infekcje w obrębie stawu.
Zabieg nie jest również zalecany u pacjentów, u których deformacja osi kończyny jest zbyt duża, aby mogła zostać skutecznie skorygowana osteotomią.
Jak przebiega osteotomia nadkolanowa uda?
Operacja wykonywana jest w znieczuleniu regionalnym lub ogólnym. Na etapie początkowym chirurg najpierw wykonuje dostęp chirurgiczny, a następnie w dalszym odcinku kości udowej przeprowadza osteotomię, czyli kontrolowane przecięcie kości. Następnie ortopeda ustawia kość w zaplanowanej pozycji, która pozwala na skorygowanie osi kończyny dolnej.
W trakcie operacji DFO lekarz może zdecydować się na wykonanie osteotomii zamykającej (closing wedge) lub otwierającej (opening wedge). Po uzyskaniu prawidłowego ustawienia kości ortopeda stabilizuje fragmenty kostne przy pomocy specjalnej płyty i śrub, które utrzymują korekcję do czasu zrostu kostnego.
Rehabilitacja po operacji DFO
Rehabilitacja pacjenta w Klinice Silesia w Opolu rozpoczyna się we wczesnym okresie pooperacyjnym. Obejmuje ona ćwiczenia, których zadaniem jest przywrócenie zakresu ruchu w stawie kolanowym oraz aktywacja mięśnia czworogłowego uda. W początkowym okresie fizjoterapii zaleca się, aby pacjent odciążał operowaną kończynę i chodził o kulach.
Podczas kolejnych tygodni rehabilitanci dbają o stopniowe zwiększanie obciążenia operowanej kończyny oraz intensyfikują ćwiczenia wzmacniające i stabilizujące. Pacjenci muszą się liczyć z tym, że powrót do aktywności sportowej możliwy jest zwykle po kilku miesiącach leczenia. Warto dodać, że osteotomia nadkolanowa uda u wielu pacjentów osiąga znaczną poprawę funkcji kolana oraz powoduje redukcję dolegliwości bólowych.
O co pytają nas pacjenci w związku z zabiegami DFO?
Na czym polega osteotomia nadkolanowa uda (DFO)?
Jest to zabieg chirurgiczny polegający na przecięciu i korekcji ustawienia dalszego odcinka kości udowej w celu zmiany osi kończyny dolnej i odciążenia przeciążonego przedziału stawu kolanowego.
Kiedy wykonuje się osteotomię DFO?
Zabieg wykonuje się najczęściej u pacjentów z koślawą deformacją kolana oraz zmianami zwyrodnieniowymi bocznego przedziału stawu kolanowego.
Jak długo trwa rehabilitacja po osteotomii nadkolanowej uda?
Rehabilitacja trwa zwykle kilka miesięcy, a powrót do aktywności sportowej może nastąpić po około 8–12 miesiącach od operacji.
Czy osteotomia DFO może zapobiec endoprotezie kolana?
W wielu przypadkach zabieg pozwala zmniejszyć dolegliwości bólowe oraz opóźnić konieczność wykonania endoprotezoplastyki stawu kolanowego.
Literatura:
- Widuchowski W., Ficek K. Rekonstrukcja więzadeł krzyżowych kolana – technika artroskopowa. Medsportpress, Warszawa 2019.
- Kruczyński J., Szulc A. Artroskopia stawu kolanowego. Medsportpress, Warszawa 2017.
- Górecki A. Ortopedia i traumatologia narządu ruchu. PZWL, Warszawa 2020.
- Noyes F.R., Barber-Westin S. Distal Femoral Osteotomy for Valgus Malalignment of the Knee. Journal of Bone and Joint Surgery, 2010.
- Kunze K.N., Polce E.M., Nwachukwu B.U. Return to Work and Sport After Distal Femoral Osteotomy. Orthopaedic Journal of Sports Medicine, 2021.