Rekonstrukcja MPFL z osteotomią Fulkersona lub Elmslie-Trillata i artroskopią kolana
Spis treści:
- Na czym polega rekonstrukcja MPFL z osteotomią Fulkersona lub Elmslie-Trillata?
- Jakie są wskazania do zabiegu rekonstrukcji MPFL z osteotomią guzowatości piszczeli?
- Przeciwwskazania do rekonstrukcji więzadła rzepkowo-udowego przyśrodkowego z osteotomią piszczeli
- Jak przebiega operacja rekonstrukcji MPFL?
- Jak wygląda rehabilitacja po rekonstrukcji MPFL?
- O co najczęściej pytają nas pacjenci w związku z rekonstrukcją MPFL?
Na czym polega rekonstrukcja MPFL z osteotomią Fulkersona lub Elmslie-Trillata?
Rekonstrukcja więzadła rzepkowo-udowego przyśrodkowego (MPFL) połączona z osteotomią guzowatości kości piszczelowej według Fulkersona lub Elmslie-Trillata oraz artroskopią kolana jest zaawansowaną procedurą chirurgiczną stosowaną w leczeniu nawracającej niestabilności rzepki. Zabieg wykonywany jest u pacjentów, u których oprócz uszkodzenia więzadła MPFL występują zaburzenia osi mechanizmu wyprostnego kolana lub nieprawidłowa biomechanika stawu rzepkowo-udowego.
Więzadło MPFL jest najważniejszym stabilizatorem rzepki w pierwszych stopniach zgięcia kolana i zapobiega jej bocznemu przemieszczaniu. Jego uszkodzenie najczęściej następuje podczas zwichnięcia rzepki i może prowadzić do przewlekłej niestabilności stawu. W wielu przypadkach sama rekonstrukcja MPFL nie jest wystarczająca, gdy u pacjenta występują dodatkowe czynniki anatomiczne. Do takich czynników należą m.in.:
- zwiększona odległość między guzowatością piszczeli a bloczkiem kości udowej (TT-TG),
- patella alta,
- zaburzenia toru ruchu rzepki.
W takich sytuacjach wraz z zabiegiem rekonstrukcji więzadła rzepkowo-udowego przyśrodkowego stosuje się osteotomię guzowatości piszczeli. W ten sposób kompleksowo ortopedzi wykonują zabieg korekcji ustawienia mechanizmu wyprostnego kolana.
Osteotomię guzowatości piszczeli można wykonać dwoma metodami. Technika Elmslie-Trillata polega na przyśrodkowym przemieszczeniu guzowatości kości piszczelowej, co zmniejsza boczne siły działające na rzepkę. Z kolei osteotomia Fulkersona jest modyfikacją techniki Elmslie-Trillata i umożliwia przemieszczenie guzowatości zarówno przyśrodkowo, jak i do przodu, co dodatkowo zmniejsza przeciążenia w stawie rzepkowo-udowym.
Jakie są wskazania do zabiegu rekonstrukcji MPFL z osteotomią guzowatości piszczeli?
Głównym wskazaniem do połączenia rekonstrukcji więzadła rzepkowo-udowego przyśrodkowego z osteotomią guzowatości piszczeli są nawracające zwichnięcia rzepki lub przewlekła niestabilność stawu rzepkowo-udowego. Szczególnie dotyczy to przypadków, gdy zwichnięciom lub niestabilności towarzyszą zaburzenia anatomiczne zwiększające ryzyko ponownego zwichnięcia. Do typowych wskazań należą m.in. zwiększona odległość TT-TG powyżej około 20 mm, patella alta oraz zaburzenia osi mechanizmu wyprostnego kolana.
Przeciwwskazania do rekonstrukcji więzadła rzepkowo-udowego przyśrodkowego z osteotomią piszczeli
Przeciwwskazaniem do zabiegu są zazwyczaj:
- aktywne infekcje,
- zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego,
- znaczne uszkodzenia chrząstki w obrębie rzepki lub bloczka kości udowej
- brak możliwości przeprowadzenia odpowiedniej rehabilitacji pooperacyjnej.
Jak przebiega operacja rekonstrukcji MPFL?
Operacja wykonywana jest najczęściej w znieczuleniu regionalnym lub ogólnym. Na początku zabiegu ortopeda przeprowadza artroskopię kolana. Dzięki niej lekarz ocenia stan chrząstki stawowej, łąkotek oraz toru ruchu rzepki. Zdarza się, że wyniki artroskopii wymuszają dodatkowe leczenie uszkodzeń chrząstki lub usunięcie ciał wolnych ze stawu.
W kolejnym etapie chirurg ortopeda wykonuje rekonstrukcję więzadła rzepkowo-udowego przyśrodkowego z wykorzystaniem przeszczepu ścięgna. Najczęściej do tego celu wykorzystuje autograft z mięśni zginaczy uda, ale zdarza się, że konieczne jest zastosowanie allograftu z banku tkanek. Następnie lekarz mocuje przeszczep w rzepce i w miejscu anatomicznego przyczepu więzadła na kości udowej przy użyciu specjalnych implantów.
Ostatnim elementem zabiegu jest osteotomia guzowatości kości piszczelowej, a następnie przemieszczenie kości w zaplanowanym kierunku (przyśrodkowo lub anteromedialnie). Finalnie ortopeda stabilizuje fragment kostny przy pomocy śrub, które umożliwiają jego zrost z kością piszczelową.
Jak wygląda rehabilitacja po rekonstrukcji MPFL?
Rehabilitacja po operacji jest procesem wieloetapowym i w Klinice Silesia rozpoczyna się już w pierwszych dniach po zabiegu. W początkowym okresie pacjent stosuje ortezę stabilizującą kolano oraz dba o częściowe odciążenie operowanej kończyny.
Fizjoterapeuci z naszej kliniki do każdego pacjenta pochodzą w sposób indywidualny, tworząc program rehabilitacyjny obejmujący stopniowe zwiększanie zakresu ruchu w stawie kolanowym. Rehabilitacja obejmuje także ćwiczenia wzmacniające mięsień czworogłowy uda oraz trening stabilizacji i propriocepcji. W większości przypadków powrót do pełnej aktywności fizycznej możliwy jest po około 4–6 miesiącach rehabilitacji.
O co najczęściej pytają nas pacjenci w związku z rekonstrukcją MPFL?
Na czym polega rekonstrukcja MPFL z osteotomią Fulkersona?
Zabieg polega na odtworzeniu więzadła MPFL stabilizującego rzepkę oraz chirurgicznej korekcji ustawienia guzowatości kości piszczelowej w celu poprawy toru ruchu rzepki.
Dlaczego rekonstrukcja MPFL łączona jest z osteotomią?
W niektórych przypadkach niestabilność rzepki wynika nie tylko z uszkodzenia więzadła, ale również z nieprawidłowego ustawienia mechanizmu wyprostnego kolana. Osteotomia pozwala skorygować tę nieprawidłowość.
Jak długo trwa rehabilitacja po rekonstrukcji MPFL i osteotomii?
Rehabilitacja trwa zazwyczaj od 4 do 6 miesięcy, a powrót do intensywnej aktywności sportowej może wymagać nawet 6–9 miesięcy.
Czy zabieg zapobiega ponownemu zwichnięciu rzepki?
Tak, w odpowiednio dobranych przypadkach operacja zapewnia wysoką skuteczność i znacząco zmniejsza ryzyko ponownych epizodów niestabilności rzepki.
Literatura:
- Widuchowski W., Ficek K. Rekonstrukcja więzadeł krzyżowych kolana – technika artroskopowa. Medsportpress, Warszawa 2019.
- Kruczyński J., Szulc A. Artroskopia stawu kolanowego. Medsportpress, Warszawa 2017.
- Górecki A. Ortopedia i traumatologia narządu ruchu. PZWL, Warszawa 2020.
- Fulkerson J.P. Disorders of the Patellofemoral Joint. Lippincott Williams & Wilkins, Philadelphia 2004.
- Franciozi C.E., Ambra L.F., Albertoni L.J. Combined MPFL reconstruction and tibial tubercle osteotomy for patellar instability. Journal of Orthopaedics, 2021.